jump to navigation

De voorbereidingen 28 augustus 2011

Posted by Dick van Tol in Stationsbibliotheek.
Tags:
trackback

De Bibliotheek op het station is net als Airport Library een zaak van lange adem geweest. Ik noem even kort de  belangrijkste stappen.

De eerste stappen zijn al in 2005 gezet, met twee overleggen met adjunctdirecteur Rammy Speyer van ProBiblio en directeur Hans Lastdrager van Bibliotheek Hoorn.  Er waren al eerder ideeën om tot een stationsbibliotheek te komen, maar nu was er een aanleiding: Bibliotheek Hoorn moest een filiaal sluiten en had een collectie beschikbaar waarvoor ze een bestemming zochten. Veel inwoners van Hoorn zitten dagelijks twee keer een half uur in de trein naar Amsterdam en dus leek Hoorn een geschikte stad voor de eerste stationsbibliotheek.

Eerste contact met NS

In 2006 spraken we de eerste keer met NS. Tot onze spijt kwamen we aan tafel met de accountmanagers Kleine stations en Middelgrote stations van de vastgoedpoot NS Poort. Men zag bibliotheken als kandidaten om na sluiting van het loket leegstaande stationsgebouwen te vullen. We kregen een lijstje van beschikbare ruimten in Noord- en Zuid-Holland;  op station Hoorn was geen ruimte en viel dus direct af. We hebben het nog geprobeerd, maar we vonden geen bibliotheken met interesse in de aangeboden stationsruimten. het spoor liep dood.

Hernieuwd contact met NS

Op een conferentie over bibliotheekwerk in kleine kernen in Zeeland in het najaar van 2007 kwam ik een ICT-manager van NS tegen die daar een voordracht hield. Ik vertelde hem over het doodgelopen spoor en hij heeft ervoor gezorgd dat we opnieuw met NS in contact kwamen. Weer met NS Poort, dat inmiddels in ons voordeel georganiseerd was, maar nu met een persoon die verder keek dan het verhuren van vierkante meters en ook de inhoudelijke gezamenlijke belangen onderkende. Hij was ook – en is vast nog steeds – bibliotheeklid.

Uitwerking concept

Na het eerste hernieuwde contact zijn we met vertegenwoordigers van de bibliotheken Haarlem, Den Haag, Rotterdam, Gouda, Schiedam en in de beginfase Dordrecht het concept van de stationsbibliotheek gaan uitwerken. NS bood op de stations van deze steden ruimte aan en deze bibliotheken gaven op een door ProBiblio en NS voor alle Noord- en Zuid-Hollandse bibliotheekdirecteuren in april 2008 georganiseerde bijeenkomst aan interesse te hebben in realisatie van een stationsbibliotheek. De uitwerking van het concept hebben we ondergebracht in een groter project, de Verleidelijkste bibliotheek van Nederland. Dit project richtte zich op het experimenteren met retail. Al snel was besloten dat de stationsbibliotheek zeer geschikt is om retailprincipes toe te passen, dus aansluiting lag voor de hand. Het concept is tot stand gekomen met hulp van Conclusion Communication Architects (positionering) en Jos de Vries The Retail Company (inrichting). Cultureel adviesbureau LA Group hielp met het opzetten van een goed projectplan.

In 2009 hebben we het inhoudelijk en visueel uitgewerkte concept gepresenteerd aan NS en dat werd goedgekeurd. Goedkeuring van met name de uitwerking van de inrichting, zo was ons eerder verteld, was voorwaarde voor verdere samenwerking.

Studiereis Bibliometro Madrid

In augustus 2008 zijn alle betrokkenen op werkbezoek naar Madrid geweest om de bibiotheekvoorzieningen in twaalf metrostations te bekijken.  Wat we daar hebben gezien gaf ons eerlijk gezegd voornamelijk een idee over hoe we het niet wilden aanpakken. De Bibliometro-vestigingen ziet er prachtig uit, maar zijn te gesloten, te weinig uitnodigend en verleidelijk. Het zijn ophaalloketten voor door de klant vooraf gekozen boeken uit een niet al te klantgerichte collectie. De medewerkers geven aan dat het gebruik beperkt is. het blijkt dat de bibliotheek van Madrid sterk door de gemeente, die ook de metro beheert, is gedwongen met een bibliotheekvoorziening te komen.

Onderzoek

Voor de uitwerking van het concept van de stationsbibliotheek gebruiken we de ervaringen van Madrid, maar nog veel meer de resultaten van een kwantitatief onderzoek dat voor de helft door NS wordt betaald en een representatief kwalitatief onderzoek  dat NS geheel betaalt. Het eerste onderzoek, bestaande uit drie panelbijeenkomsten, bracht vooral informatie op over wat men van bibliotheekdiensten op stations – we begonnen met een ruime term, maar iedereen dacht meteen aan een vestiging, dus zijn we daar snel op doorgegaan – verwacht. Het tweede onderzoek geeft met name een goed beeld van de aard en omvang van de belangstelling, verdeeld over verschillende groepen treinreizigers. Ik denk niet dat er ooit voor een nieuwe bibliotheekdienst  zo goed onderzoek is gedaan. Belangrijkste conclusie van beide onderzoeken: er is voldoende aanleiding om met een proef te starten.

Locatie

Na de goedkeuring van ons concept door NS werd een projectmanager vanuit NS benoemd die met ons tot realisatie van de eerste stationsbibliothe(en)k(en) moest komen. Intussen viel de lokatie Gouda af omdat zich een andere huurder aanmeldde, Den Haag Centraal zou vanwege jarenlange verbouwingen bij nader inzien niet geschikt zijn voor een pilotvestiging, het nieuwe station Schiedam wil (nog) niet tot leven komen en NS vindt dat daarom ook niet zo’n goede proeflokatie (bovendien trekt ook de Bibliotheek Schiedam zich terug) en Rotterdam Centraal is ook vanwege enorme verbouwingen een lokatie voor over wat langere tijd . NS schuift nadrukkelijk Haarlem naar voren als eerste vestigingsplaats, volgens treinreizigers het mooiste station van Haarlem (art deco, 1906) en een prachtige beschikbare ruimte (voormalig telegraafkantoor).

Met deze keuze moeten we de provincie Zuid-Holland teleurstellen, waarvan de toenmalige gedeputeerde van cultuur Martin van Engelshoven-Huls, graag had gezien dat de eerste stationsbibliotheek in zijn provincie zou zijn gekomen. De provincie had daar zelfs een bedrag van 600.000 euro voor een periode van drie jaar voor over.

Financiering en contract

Dan volgt een periode van ruim anderhalf jaar waarin zowel NS als de Bibliotheek Haarlem en ProBiblio de financiering regelen en NS veel tijd nodig heeft voor het opstellen van een huurcontract dat op ons verzoek sterk afwijkt van wat NS gewend is. Heel belangrijk voor de financiering van bibliotheekzijde is de door de provincie Noord-Holland toegekende investeringssubsidie van 200.000 euro. Een belangrijke complicerende factor voor NS zijn de hoge kosten voor het leeghalen en restaureren van de ruimte en de lage huurinkomsten die er tegenover staan. Het contract wordt pas begin juli ondertekend, terwijl op 11 juli  de casco-oplevering al plaatsvindt. NS heeft dan in een korte periode, nog zonder contract en met enkele weken verlengd door de vondst van asbest, de ruimte geheel leeggeruimd en hersteld. Wij staan in de startblokken en realiseren met de fantastische inzet van bouwmanagementbureau RBM in een paar weken een prachtige ruimte (schilderen, nieuwe verlichting en bekabeling, toilet/keuken) en de uiteindelijke bibliotheek.

Detaillering concept

In dezelfde periode nemen we de tijd om met de Bibliotheek Haarlem het concept in detail uit te werken. Vertegenwoordigers van de bibliotheken Den Haag en Zwolle lezen kritisch mee, om ervoor te zorgen dat het concept niet te Haarlems wordt en voor alle bibliotheken interessant is.

Opening

Op 8 augustus gaat de eerste Bibliotheek op het station open voor publiek. Enige echte probleem: UPC heeft ons enorm laten zitten en daardoor is de internetverbinding niet klaar. In de week voor de opening realiseert ICT van ProBiblio een voorlopige oplossing ….

Reacties»

No comments yet — be the first.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: