jump to navigation

Duizendste lid 20 juni 2013

Posted by Dick van Tol in Stationsbibliotheek.
Tags: ,
add a comment

Duizendste lid.ashx

Op 11 juni heeft zich het duizendste lid van de Bibliotheek op het station Haarlem ingeschreven. De 37-jarige dame uit Zandvoort is gisterochtend in de bloemen gezet en nam een theaterbon in ontvangst. Zij maakte gebruik van het kado dat de Bibliotheek Zuid-Kennemerland haar klanten heeft aangeboden ter gelegenheid van de fusie tussen de Bibliotheek Haarlem en omstreken (Haarlem en Heemstede) en de Bibliotheek Duinrand (Bloemendaal, Zandvoort, Hillegom). Wanneer men zich op station Haarlem meldt, kan gratis een jaar lang van de Stationsbibliotheek gebruik gemaakt worden.

Overdracht

Het duizendste lid heeft zich aangediend vlak voor het einde van de pilotperiode op 15 juli. Op die datum neemt de Bibliotheek Zuid-Kennemerland de verantwoordelijkheid van de exploitatie van de Stationsbibliotheek van ProBiblio over. BZK is zeer tevreden over het verloop van de pilot en heeft besloten met de Stationsbibliotheek door te gaan. Voor de rest van 2013 neemt BZK alle ondersteunende backofficediensten van ProBiblio af, behalve – logischerwijs – het vestigingsmanagement. Het gaat daarbij om diensten op het gebied van collectievorming, ICT, financieel beheer, logistiek en marketing & communicatie. ProBiblio is daarmee geen pilotpartner meer, maar leverancier. Voor het einde van dit jaar wordt bepaald welke diensten BZK in 2014 van ProBiblio afneemt.

Later dit jaar stelt ProBiblio een rapportage van de pilot en een definitieve beschrijving van de Stationsbibliotheek-formule op, die voor alle bibliotheken in Nederland en Vlaanderen beschikbaar komt.

Cycling for Libraries

Vlak na de huldiging van het duizendste lid bezochten de ruim honderd bibliothecaris uit zo’n 25 landen die meerijden met unconference Cycling for Libraries de Stationsbibliotheek. Ze konden er allemaal net in, dus het lukte om de groep, staande op de leestafel, in één keer te vertellen over de Stationsbibliotheek en Airport Library. Er waren tijdens en na mijn presentatie behoorlijk wat vragen. Opvallend vond ik hoeveel aanwezigen al van beide bibliotheken afwisten, die dus echt al enige internationale faam hebben opgebouwd.

Advertenties

Een fan in de VS 24 januari 2013

Posted by Dick van Tol in Airport Library, Stationsbibliotheek.
Tags: , ,
add a comment


Vlag VS hartSinds 2011 heb ik contact met Kathy Dempsey, Amerikaans publicist op het gebied van marketing van bibliotheekdiensten. Ik ben niet de enige, want doordat zij een bewonderaar is van het innovatieve Nederlandse bibliotheekwerk, richt zij zich al langer op ons land.

In 2011 was ze in Nederland voor een bijeenkomst van DOK en wilde ze Airport Library bezoeken. Aanleiding was haar verbazing over de enorme publiciteit die de opening van deze bibliotheek in de VS kreeg (o.a. The New York Times en National Public Radio). Ze liet echter haar paspoort in haar hotel in Rotterdam liggen en alleen haar man kon toen met mij mee om Airport Library te bezichtigen. Kathy schreef alsnog een artikel op basis van het interview dat ze mij vóór de douane wel kon afnemen.

Medio vorig jaar vroeg ze me of ik zelf een artikel wilde schrijven over de Bibliotheek op het station, dat recent verschenen is – online en in de papieren Marketing of Library Services.

Daarnaast heeft ze eerder deze maand een blogpost geschreven over enkele bibliotheekvoorzieningen in verschillende landen die nadrukkelijk naar de klant toe gaan. Waar ik van gloei is de zin: “I must start in the Netherlands, because I think their innovation is beyond compare”. Vervolgens behandelt Kathy Airport Library, de Stationsbibliotheek en de Strandbibliotheek.

Klanttevredenheidsonderzoek 13 december 2012

Posted by Dick van Tol in Stationsbibliotheek.
Tags: ,
add a comment

De Bibliotheek op het station Haarlem krijgt van de leden een 8.7. Dat is het belangrijkste resultaat van het klanttevredenheidsonderzoek dat in september is uitgevoerd. We zijn natuurlijk zeer ingenomen met deze hoge score. De doelstelling t.a.v. de algemene waardering – score hoger dan een 8.0 – is daarmee ruim gehaald. Opvallend is dat heel veel respondenten de gelegenheid hebben genomen om hun score in eigen woorden te beargumenteren. De opmerkingen zijn werkelijk hartverwarmend.

Scores op onderdelen

De hoge waardering is met name te danken aan de grote klanttevredenheid over gebruiksgemak, collectie, personeel en inrichting/sfeer van de bibliotheek. Lagere scores, maar nog steeds ruime voldoendes, ontvangen we voor de openstelling. Die is met 25 (spits)uren per week inderdaad beperkt, maar middelen voor uitbreiding zijn er nu niet. Bovendien zouden extra uren minder rendabel zijn. We wijzigen wel de ochtendopenstelling: een half uur later open en een halfuur later dicht (van 7.30 tot 9.30 uur). Op die manier komen we de forensen tegemoet die opzettelijk vlak na 9.00 uur vertrekken om met korting te reizen.

Imago

De pilot heeft ook als doel hoge scores op een aantal vooraf vastgestelde imago-aspecten te halen. Op alle aspecten wordt minimaal een 4.6 gehaald op een schaal van 0 tot 5: actieve klantbenadering, actualiteit, snelheid en innovativiteit.

Fans en ambassadeurs

Negen op de tien leden geeft  een algemene waardering van 8 of hoger. Daarmee heeft de stationsbibliotheek volgens de theorie een grote schare fans: leden die niet alleen maar klant zijn, maar zo tevreden zijn dat ze als ambassadeur optreden en de bibliotheek aanraden aan anderen. Dat hebben we ook gecheckt en inderdaad is 91% beslist bereid de stationsbibliotheek aan te bevelen. Velen doen dat ook al.

Leesbevordering

Maar het allerbelangrijkste gegeven is natuurlijk eigenlijk hoeveel mensen door de stationsbibliotheek daadwerkelijk meer zijn gaan lezen. Dat geldt voor 61% van de leden. Ook geen gek resultaat.

Andere noemenswaardige resultaten

Dan nog een paar resultaten:

  • 59% van de leden die bij inschrijving al lid was van een bibliotheek maakt inmiddels vaker gebruik van de stationsbibliotheek dan van de “eigen” vestiging.
  • De leden zijn tevreden over de staat van de boeken: niet ingewerkt, maar alleen voorzien van een kleine sticker met het logo van de stationsbibliotheek en een RFID-label.
  • 89% van de leden heeft minimaal een HBO-opleidingsniveau, tegen 30% in reguliere bibliotheken.
  • De leden doen vooral in twee kranten (Volkskrant en NRC/NRC Next) en door twee televisieprogramma’s (Vara’s DWDD en VPRO’s Boeken) leessuggesties op.

Verbeteracties

Op basis van het onderzoek gaan we de volgende aanpassingen doorvoeren:

  • wijziging van de openstelling (zie hierboven);
  • onderzoek naar mogelijkheid brievenbus voor het inleveren van boeken (mag nu niet van de brandweer);
  • uitbreiding van de collectie Engelse romans en Dwarsliggers (waren we al mee begonnen o.b.v. suggesties van leden in de bibliotheek).

Waar we niet op kunnen reageren vanwege het ontbreken van de financiële middelen:

  • uitbreiding van de openstelling;
  • uitbreiding van de collectie.

Resultaten

Op 30 november, 16 maanden na de opening,  stonden de tellers van de Bibliotheek op het station Haarlem als volgt: 53.338 bezoekers, 921 leden (waarvan 61% bij inschrijving geen lid van de Bibliotheek Haarlem),  19.263 uitleningen, 297 volgers op Twitter, 775 likes op Facebook.

600 likes 6 september 2012

Posted by Dick van Tol in Stationsbibliotheek.
Tags: ,
3 comments

 

Deze week passeerde de Facebook-pagina van de Bibliotheek op het station de 600 likes.  Dat is een fraaie score; ik heb alleen Den Haag gevonden als bibliotheek met meer likes (618 op 6 september) en die hebben toch een flink groter werkgebied. Het blijkt wel dat een slimme promotiecampagne snel effect heeft: gemiddeld enkele tientallen nieuwe likes per dag en veel meer interactie met likers. Mooi is dat we nu ook nieuwe leden binnenhalen die ons via Facebook hebben leren kennen en daar gaat het natuurlijk om.

Wat we leuk vinden is dat andere bibliotheken de Facebook-pagina van de stationsbibliotheek gebruiken als bron voor berichten op hun eigen Facebook-pagina. Het gaat dan om de berichten die over bibliotheken, boeken, lezen etc. in het algemeen gaan en inderdaad breed gebruikt kunnen worden. Aan de reacties op de berichten is te zien hoe ze gewaardeerd worden en hoe bruikbaar ze dus zijn. Op deze manier vervult de Bibliotheek op het station de gewenste laboratoriumfunctie, die volgend jaar nog verder uitgebreid gaat worden. Op die manier kunnen ook bibliotheken zonder vestiging op het station van de pilot op station Haarlem profiteren.

Klanttevredenheidsonderzoek

Op 6 september is het eerste online klanttevredenheidsonderzoek naar de 771 stationsbibliotheekleden waar we het e-mailadres van hebben. Het opstellen van de vragenlijst was geen sinecure, maar het onderzoek zal ons uiteindelijk veel interessante gegevens opleveren. Zo zijn we benieuwd of er lijn zit in de bronnen die de leden gebruiken om leestips op te doen. Als er een paar bronnen – zoals specifieke kranten en televisieprogramma’s – uitschieten, kunnen we ons op die bronnen concentreren ten behoeve van de collectievorming. Er zitten ook een paar vragen bij waarmee we informatie verzamelen die ook voor reguliere bibliotheken interessant is.

Overleg met NS

Het wordt steeds duidelijker dat NS nog eerder dan wij een netwerk van stationsbibliotheken wil. De lijst van stations waar de NS ruimte beschikbaar stelt voor stationsbibliotheken groeit en wordt ook steeds interessanter omdat de nieuwe stations op die lijst (veel) groter zijn. Ik maakte tijdens het kwartaaloverleg met NS duidelijk dat de tijden voor bibliotheken zwaar zijn en dat een snelle opbouw van een netwerk van bibliotheken op stations niet realistisch is. Ik merkt dat ze op zoek zijn naar manieren om bibliotheken in financiële zin een handje te helpen…

Afgesproken is verder dat we in tijdelijk leegstaande ruimten op station Haarlem affiches of displays mogen ophangen ter compensatie van het verbod op bewegwijzering. Ook voor op Schiphol heeft de vormgever van ProBiblio een hele fraaie display gemaakt die continu in een vitrine staat om Airport Library te promoten.

Aansluitend op het kwartaaloverleg sloten twee vertegenwoordigers van Bibliotheek.nl en de NS-marketeer die verantwoordelijk is voor het programma Tijd van lezen van NS. We spraken over de publiciteitscampagne van BNL rond het lenen van e-books die in het najaar onder meer op stations zal worden georganiseerd. NS reageerde in mijn ogen opvallend positief.

Verjaardagsfeest

We zijn momenteel intensief bezig met de voorbereidingen van het feest ter gelegenheid van de eerste verjaardag van Bibliotheek op het station Haarlem. Het feest vindt plaats op 21 september, een jaar na de officiële opening. Zowel tijdens de ochtendspitsopening als tijdens de avondspitsopening zijn er activiteiten, gecombineerd met acties om leden te werven. Nieuwe leden krijgen een gratis pas met een tegoed om enkele boeken te lenen. Er zijn activiteiten in de stationsbibliotheek, maar we willen ook iets in een leegstaand winkelpand aan de andere kant van het station.

Zweden op bezoek

En dan waren er ook nog 19 Zweedse bibliothecarissen op bezoek, een hele serieuze maar ook positieve groep. De enige kritische opmerking betrof het feit dat de stationsbibliotheek zich richt om mensen die al (veel) lezen en dus niet meer “bevordert” hoeven te worden. Volgende week is er bezoek uit Tsjechië en volgende maand komt er een groep Duitse bibliothecarissen.

Een jaar stationsbibliotheek 23 augustus 2012

Posted by Dick van Tol in Airport Library, Stationsbibliotheek.
Tags: , , ,
add a comment

Resultaten

Afgelopen 8 augustus bestond de Bibliotheek op het station Haarlem één jaar. Dat vraagt weer om een stand van zaken van de belangrijkste behaalde resultaten. Daarvoor gebruik ik de resultaten per 31 juli, dus van een jaar minus een week.

Leden

Het aantal leden was per 31 juli 797. Dat is 73% van het beoogde aantal leden (1090). Ik meldde al in een eerder bericht dat het werven van meer leden prioriteit heeft, dat we daarop nog steviger gaan inzetten. Het aantal neemt nog steeds elke week toe, maar niet genoeg om de doelstelling te halen. Nieuwe ijkdatum is 1 februari 2013, anderhalf jaar na opening; we willen dan ruim 1300 leden hebben. Op het programma staan onder meer een jubileumfeest op 21 september – een jaar nadat de stationsbibliotheek officieel openging – en een member-get-memberactie (gebruikmakend van de hoge klanttevredenheid). We weten intussen na een steekproef onder 380 bezoekers van station Haarlem dat ruim de helft van de bezoekers de bibliotheek nog niet kent, veel meer dan we verwachtten. Meer bekendheid generen is dus essentieel.

Van de 797 leden was 42,5% bij inschrijving lid van de Bibliotheek Haarlem e.o. Deze leden betalen 10 euro per jaar bovenop hun lopende abonnement . Van de overige 57,5% nieuwe leden heeft 42,5% gekozen voor een jaarabonnement van 40 euro en 57,5% voor lenen op saldo (zie hieronder).

Bezoekers

Het aantal bezoekers was per 31 juli 40.675. In werkelijkheid zijn het er zeker honderden meer, omdat we sinds dit voorjaar ook de achterdeur openzetten en daar nog geen bezoekersteller hebben geïnstalleerd. We hebben vooraf geen doelstelling t.a.v. het aantal bezoekers gesteld.

Uitleningen

Het aantal uitleningen bedroeg per 31 juli 13.685, dat is nagenoeg het dubbele van de doelstelling (6.625). Het aantal uitleningen per lid is dus flink hoger dan verwacht, terwijl de meeste leden per bezoek één boek meenemen. De belangstelling voor titels uit de Bestseller 60 was kleiner dan verwacht, maar Bonita Avenue werd afgelopen jaar het meest geleend.

Media-uitingen

Het aantal media-uitingen ligt rond de 275. De doelstelling – niet voor het eerste jaar, maar voor de hele pilotperiode van twee jaar – is 75. Hoogtepunt waren de NOS Journaals op 21 september 2011.

Meer informatie over resultaten

Ik hoop in de vorm van een artikel in Bibliotheekblad later dit jaar meer te publiceren over de behaalde resultaten. Daarin dan ook aandacht voor de collectieanalyse waaraan wordt gewerkt en voor het klanttevredenheidsonderzoek dat dit najaar wordt gehouden. En medio volgend jaar, als de pilot is afgesloten, zal er een uitgebreide rapportage verschijnen. Dan zullen de resultaten ook tegen de kosten van de stationsbibliotheek worden afgezet.

Facebook

Ik heb ervaren wat het effect is als je serieus werk maakt van een Facebook-pagina. Daarmee zijn we in juli gestart en in enkele weken is het aantal likes, dat lang rond de 70 bleef hangen, toegenomen tot bijna 400! Daarmee kan de kleine Bibliotheek op het station zich meten met grote stadsbibliotheken. Mooi is ook dat de interactiviteit met de bezoekers van de pagina sterk is toegenomen.

Hiermee is bij mij trouwens ook het besef gegroeid dat samenwerking t.a.v. het maken van berichten voor sociale media zinvol kan zijn. Het kost veel tijd en veel van de berichten die we plaatsen op de Facebook-pagina van de stationsbibliotheek zijn algemeen en zouden ook door andere bibliotheken kunnen worden gebruikt, als aanvulling op de meer lokaal gebonden berichten. Nu stoppen we relatief veel tijd in de Facebook-pagina van een kleine bibliotheek. We doen daarmee wel zelf ervaring op met wat wel en niet werkt op Facebook en kunnen die weer gebruiken bij de ondersteuning van bibliotheken.

Lenen op saldo

Ook aardig: de Bibliotheek Kennemerwaard neemt van de stationsbibliotheek het lenen op saldo over. Daarbij neemt de klant een lenerspas, zet daar zelf een tegoed op – via de website van de bibliotheek en met gebruikmaking van Ideal – en betaalt een vast bedrag per uitlening. De Bibliotheek op het station fungeert graag als laboratorium voor innovatie en zal die functie zelfs nog versterken om voor meer bibliotheken in Nederland zinvol te zijn. Bedoeling is onder meer om alle digitale marketingtools die bij ProBiblio i.s.m. de Noord- en Zuid-Hollandse bibliotheken worden ontwikkeld in de stationsbibliotheek te implementeren en te testen.

Reportage Airport Library in Trouw

Tenslotte voor degenen die het nog niet hebben gelezen het mooie artikel over Airport Library in Trouw, dat goed weergeeft hoe het er in de bibliotheek op Schiphol aan toegaat.

Nog geen tweede stationsbibliotheek 8 juli 2012

Posted by Dick van Tol in Stationsbibliotheek.
Tags: ,
add a comment

Al snel na de opening van de Bibliotheek op het station Haarlem zorgde de PvdA-fractie in de staten van Zuid-Holland ervoor dat er een flinke investeringssubsidie beschikbaar werd gesteld voor een tweede stationsbibliotheek, in Zuid-Holland. Sinds die tijd is er achter de schermen gewerkt om een  vruchtbare combinatie te vinden van een geschikte locatie, een positieve wethouder en een bibliotheek die een stationsbibliotheek wil en kan realisten en exploiteren.

Een week voor de door de provincie gestelde deadline van 1 juli leken alle seinen op groen te staan voor de Bibliotheek op het station Schiedam: mooie ruimte links van de hoofdingang met een entree aan het stationsplein én in de hal, de steun van de wethouder van de gemeente Schiedam en een bibliotheekorganisatie die de stationsbibliotheek een mooie plek had gegeven in het voorzieningenplan voor de komende jaren. De NS had al een huuraanbieding gedaan, die alleszins redelijk was.

Maar helaas, op 29 juni kreeg de Bibliotheek Schiedam een extra gemeentelijke bezuiniging opgelegd ongeveer ter grootte van het bedrag dat voor de exploitatie van een stationsbibliotheek nodig is. Reden voor de Bibliotheek Schiedam om de boel af te blazen.

Sponsoring

Tja, het financiële tij zit niet mee. Toch zijn er enkele bibliotheekorganisaties serieus bezig met het oriënteren op de mogelijkheden van een stationsbibliotheek. Het benodigde geld moet echter van buiten het reguliere budget komen. Dat vraagt om het aanboren van andere financieringsbronnen, waarbij sponsoring door de betrokken bibliotheken het meest kansrijk wordt geacht. ProBiblio heeft daartoe een sponsoradviesbureau geselecteerd waarop de bibliotheken worden geattendeerd. Doel is om synergievoordelen te halen bij het benaderen van landelijke bedrijven.

Lijst locaties

De kans dat er in 2012 een tweede stationsbibliotheek komt, is nu wel erg klein geworden. Maar het toeval wil dat we vorige week, toen Schiedam afviel, van de NS een lijst hebben gekregen van stationsruimten die zij beschikbaar stelt voor stationsbibliotheken. Daar staan weliswaar veel kleine, minder interessante stations op, maar ook een paar nieuwe grote stations. Daarvan zal  zal ik nu de bijbehorende bibliotheekorganisaties gaan benaderen met de vraag of ze belangstelling hebben.

Fot0: Fairriqh.nl

Jan van Stappen Spoorprijs 21 juni 2012

Posted by Dick van Tol in Stationsbibliotheek.
Tags: ,
add a comment

Na de nominatie voor Beste bibliotheekproject 2011 heeft de Bibliotheek op het station ook een nominatie in de wacht gesleept voor de Jan van Stappen Spoorprijs 2011.

De Jan van Stappen Spoorprijs wordt sinds 1994 jaarlijks op het Spoorgala uitgereikt om projecten te belonen die bijdragen aan de kwaliteitsverbetering van de dienstverlening aan reizigers.

Dit jaar waren er 45 inzendingen, waarvan er vier voor de Spoorprijs zijn genomineerd. In middels is ook al bekend dat de stationsbibliotheek de prijs niet heeft gewonnen, maar de nominatie heeft bij NS en alle voormalige werkmaatschappijen veel bekendheid gekregen. Tijdens het Spoorgala zijn een filmpje en foto’s van de zeer fotogenieke Bibliotheek op het station Haarlem vertoond.

Omdat de Spoorprijs door NS als een interne aangelegenheid wordt gezien, hebben we er helaas publicitair niet veel uit kunnen halen. Maar volgens de medewerkers die in de stationsbibliotheek werken komen er sinds het Spoorgala opvallend veel machinisten en conducteurs binnen.

3000 flesjes water 11 mei 2012

Posted by Dick van Tol in Stationsbibliotheek.
Tags: ,
add a comment

Op maandag 7 mei hebben we in de ochtendspits aan 3000 bezoekers van station Haarlem een flesje water uitgedeeld. Met op het etiket informatie over de Bibliotheek op het station. Binnen vijf kwartier waren alle flesjes op. Volgens het bedrijf dat dit soort acties op stations uitvoert is dit positief: relatief weinig mensen hebben het flesje geweigerd. Dat was ook het geval toen we vorig jaar september geflyerd hebben.

De flesjesactie past in het streven om het huidige aantal leden van 725 te vergroten naar meer dan 1000. Dat is de doelstelling voor begin augustus 2012, een jaar na de opening. De laatste 10 weken schreven zich gemiddeld 9 nieuwe leden per week in en daarmee halen we de 1000 niet.

Er volgen dit voorjaar nog twee andere acties. In juni haken we aan bij de Maand van het spannende boek, maar deze maand al begint een InHolland-student met een onderzoek waaraan we ook een actie koppelen. Aanleiding voor het onderzoek is dat het ledenbestand nu voor 26% uit mannen bestaat, terwijl in het in het onderzoek dat we in 2008 met de NS hebben gedaan van de respondenten met belangstelling voor de stationsbibliotheek 40% mannelijk was. We willen wel weten wat we kunnen doen om meer mannen binnen te halen. Alle mannen die nog geen lid zijn, krijgen de mogelijkheden goedkoper lid te worden en een presentje.

Waar komen de leden van de stationsbibliotheek vandaan? 4 april 2012

Posted by Dick van Tol in Stationsbibliotheek.
Tags: ,
add a comment

Het is natuurlijk interessant om eens na te gaan waar de klanten van de Bibliotheek op het station Haarlem vandaan komen, waar ze wonen.

Is de spreiding over provincies en gemeenten breder dan bij een reguliere bibliotheek?

Toen we eerder dit jaar 623 leden hadden, was de verdeling naar provincie als volgt:

  • Noord-Holland: 574
  • Zuid-Holland: 37
  • Utrecht: 7
  • Flevoland, Friesland, Gelderland, Groningen, Zeeland: alle 1.

Naar gemeente zag de verdeling er zo uit:

  • Haarlem: 401
  • Amsterdam: 31
  • Bloemendaal: 29
  • Velsen: 19
  • Alkmaar: 18
  • Beverwijk: 12
  • Heemstede: 11
  • Leiden: 10
  • Heemskerk, Castricum: 9
  • Heiloo: 8
  • Hillegom, Den Haag: 7
  • Bergen: 6
  • 20 andere gemeenten: 5 of minder.

De leden van de Bibliotheek op het station Haarlem zijn dus afkomstig uit 8 verschillende provincies en 34 verschillende gemeenten. Ik neem aan dat een dergelijke spreiding voor een grote stadsbibliotheek niet uitzonderlijk is, maar voor een kleine vestiging als die op station Haarlem wel.

Resultaten

Op 30 maart, aan het einde van de 33e week,  stonden de tellers van de Bibliotheek op het station Haarlem als volgt: 28.593 bezoekers, 670 leden (waarvan 57% bij inschrijving geen lid van de Bibliotheek Haarlem),  7.883 uitleningen, 203 volgers op Twitter, 76 likes op Facebook.

De harde resultaten na vijf maanden 13 januari 2012

Posted by Dick van Tol in Stationsbibliotheek.
Tags: ,
add a comment

De jaarwisseling is een mooi moment om een balans op te maken van de harde resultaten van de eerste vijf maanden van de Bibliotheek op het station Haarlem.

Leden

We sluiten 2011 af met 540 leden. Daarmee zitten we na 40% van de tijd op 50% van het aantal leden dat we begin augustus 2012, twaalf maanden na de opening, willen hebben. Het ledenbestand bestaat voor uit 54% uit klanten die bij inschrijving geen lid van de Bibliotheek Haarlem waren; we willen naar een percentage van 70%. Het ledenbestand bestaat dus uit 46% “tientjesleden”, leden van de Bibliotheek Haarlem die voor het lidmaatschap van de stationsbibliotheek 10 euro bij betalen. Vervolgens is 33% een nieuw lid met een jaarabonnement van 40 euro. De overige 21% van de leden kiest ervoor om zelf een tegoed op de ledenpas te zetten en per uitlening 2.50 euro te betalen. De verhouding die we  na twaalf maanden verwachten is 30% tientjesleden, 20% volledige leden en 50% transactieleden: veel meer transactieleden ten koste van tientjesleden, dus. Het ligt voor de hand dat de verhouding die kant opgaat, omdat de makkelijkst te werven leden, de tientjesleden, voor  een relatief groot deel al binnen zullen zijn. Dan de opbouw van het ledenbestand naar geslacht. Op basis van het kwantitatieve marktonderzoek dat is uitgevoerd, leek het haalbaar om meer mannen te trekken dan gemiddeld in de bibliotheeksector gehaald wordt. In plaats van het gemiddelde percentage in bibliotheken van 25% is het streven gericht op 40% mannen. Maar helaas: terwijl 50% van de treinforensen mannelijk is, trekken we in de stationsbibliotheek toch weer niet meer dan 25%. Dat percentage heeft hoger gelegen, maar de vrouwen hebben weer orde op zaken gesteld. Wat de leeftijdsopbouw van het huidige ledenbestand wordt ons streven weliswaar heel redelijk, maar nog niet geheel naar wens beloond:

  • Primaire doelgroep (25-50 jaar, geen lid Bibliotheek Haarlem): 33%
  • Secundaire doelgroep (25-50 jaar, lid Bibliotheek Haarlem): 27%
  • Tertiaire doelgroep  1 (jonger dan 25 jaar): 9%
  • Tertiaire doelgroep  2 (ouder dan 50 jaar): 31%.
Natuurlijk is iedere klant welkom, laat dat duidelijk zijn, maar we willen graag meer jongeren.

Bezoekers

Het aantal bezoekers was op 31 december 2011 17.795, dat zijn er 827 per week en 34,2 per openingsuur. We hebben vooraf geen doel of verwachting geformuleerd, waar we deze aantallen tegenaan kunnen zetten. Natuurlijk willen we het aantal bezoekers opvoeren. Interessant is ook de verdeling van de bezoekers over de dagen van de week. De maandag, woensdag en vrijdag zijn de rustigere dagen met alle drie 18% van het aantal bezoekers. Op de dinsdagen trekken we 22% en de drukste dag is donderdag met 23%. Dit lijkt een evenwichtig beeld, maar in de praktijk schommelen de percentages sterk per week: op de maandagen, woensdagen en vrijdagen tussen de 12% en 25% en op de dinsdagen en donderdagen tussen de 17% en 29%. Kijken we naar de verdeling van het aantal bezoekers per ochtend- of avondspitsopenstelling, dan trekken de ochtenden – 40% van de totale openstelling: elke werkdag van 7 tot 9 uur – in totaal 30% van het aantal bezoekers. De avonden – 60% van de totale openstelling: elke werkdag van 16 tot 19 uur – trekken 70%. De avondopenstelling is dus drukker en dat is volgens verwachting. Tenslotte durf ik te zeggen dat het opleidingsniveau van de leden hoger is dan gemiddeld in een reguliere bibliotheek. Dat zie je ook aan het leengedrag, dat hieronder wordt gespecificeerd: relatief veel literatuur en binnen de rubriek Spanning voornamelijk de literaire thrillers.

Uitleningen

In de eerste vijf maanden zijn er 4671 boeken en tijdschriften uitgeleend. Dat zijn er o,26 per bezoeker en 9 per openingsuur. Op basis van het vooraf gestelde doel zitten we met het aantal uitleningen op 71% van wat we in de eerste twaalf maanden willen bereiken. Maar nu denk ik, zeker als je kijkt naar het aantal uitleningen per uur, dat we te laag hebben ingezet. De verdeling van de uitleningen over de diverse rubrieken is als volgt: Top 60 34%, Fictie/Literatuur 23%, Fictie/Spanning 11%, Fictie/Romantiek 4%, Fictie/Graphic novels 3%, Nonfictie/Wereld 9%, Nonfictie/Ik 6%, Nonfictie/Werk 5%, Nonfictie/Thuis 3%, Tijdschriften 2%. De eerste drie zijn de grote rubrieken met een behoorlijke collectie. De andere rubrieken zijn duidelijk kleiner in omvang; de rubriek Wereld steekt daar qua uitleningen uit.

Acties

De proefperiode is gelukkig nog jong, want er valt nog veel te doen. Het marketingplan dat in de maak is, moet leiden tot meer leden, met name mannen tussen de 25 en 50 jaar die geen lid zijn van de Bibliotheek Haarlem. Daarmee stijgt het aantal uitleningen (absoluut en per openingsuur) en komen de verhoudingen binnen het ledenbestand t.a.v. soorten abonnementen, geslacht en leeftijd meer in lijn met de gestelde doelen. Daarnaast moet het streven gericht zijn op het verhogen van het aantal uitleningen per bezoeker. Er gaan nog teveel bezoekers weg zonder iets te lenen, zo’n drie op de vier. Voor een deel zijn dat bezoekers die geen lid zijn, waarmee ook duidelijk wordt dat daar nog gemakkelijk bereikbaar potentieel zit. Het zal trouwens mogelijk wel zo zijn dat meer dan in reguliere bibliotheken een klant ’s ochtends in de haast snel een boek inlevert en pas in de avond de tijd neemt om een nieuw boek te lenen. Daarmee zijn er voor een enkele uitlening twee bezoeken nodig. Een belangrijk onderdeel van de marketing zal instore-marketing zijn, in combinatie met het nog gemakkelijk maker om lid te worden. Daar doen we nog nauwelijks iets aan.